De Nieuwe Wereld en de Muzikant

Er was een Nieuwe Wereld, zo genoemd door de nieuwe machthebbers. De Oude Wereld was er één van sociale cohesie, zelfopoffering, complexe tradities en verfijning. De Nieuwe Wereld moest een onderkomen bieden aan een nieuwe bevolking die geen kennis meer mocht hebben van de Oude Wereld. Zo hadden de machthebbers dat bepaald. Die Nieuwe Wereld moest snel en zonder vertraging gerealiseerd worden. Het resulteerde erin dat de mensen die onderdeel van de Nieuwe Wereld uitmaakten gekenmerkt werden door verschraling van tradities, onderling wantrouwen, grofheid in woord en geschrift jegens de andere bewoners van de Nieuwe Wereld. 

Er was een muzikant die nog stamde uit het tijdperk van de Oude Wereld. Gewapend met zijn nog zuivere stem en oude gitaar trok hij het land door om zijn liedjes ten gehore te brengen. Zijn optredens kenmerkten zich door een perfecte beheersing van zijn gitaar waarmee hij prachtige reeksen van akkoorden speelde, aangevuld met teksten die blijk gaven van een eloquent taalgebruik en perfecte beheersing van de taal. Door de machthebbers van de Nieuwe Wereld waren optredens in concertgebouwen verboden en daarom had hij noodgedwongen zijn werkterrein verlegd naar kleinschalige, spontane optredens in openbare gelegenheden.

Op een dag reed ik in een trein toen hij plotseling opdook en begon met spelen. Een vrolijke man die ondanks zijn hoge leeftijd niets van zijn humor en welbespraaktheid had verloren. 

Terwijl hij begon met spelen, observeerde ik de toeschouwers in de trein. De jongeren die de Oude Wereld niet hadden gekend zwegen en hadden intuïtief respect door zijn optreden. Ze beseften dat ze nooit zijn niveau van taalbeheersing en muzikale vaardigheid zouden kunnen bereiken, omdat er niemand meer was om hun die vaardigheden te onderwijzen. Het maakte de ouderen onder de aanwezigen, waaronder ik zelf, weemoedig. Enerzijds omdat we beseften dat wanneer deze muzikant er niet meer zou zijn, een stukje van de Oude Wereld verloren definitief verloren zou zijn. Anderzijds omdat wij ons door de machthebbers van de Nieuwe Wereld hadden laten meezuigen in iets dat niemand wilde maar waarvoor het te laat was om nog tegen te vechten: de machthebbers van de Nieuwe Wereld hadden het pleit al beslecht.

Abbey Road – The Beatles: 50 jaar jong!

Het is op 26 september 2019 50 jaar geleden dat Abbey Road van de Beatles verscheen. Het album zou de zwanenzang van the Beatles vormen, hoewel in 1970 nog het inferieure ‘Let It Be’ het levenslicht zou zien. Het in de lente en zomer van 1969 opgenomen album was de laatste gelegenheid voor de samenwerking van de vier groepsleden Paul McCartney, John Lennon, George Harrison en Ringo Starr. 

Het is een klein wondertje dat het album überhaupt het levenslicht zou zien. In de aanloop naar de opnamen van The White Album in 1968 ontstonden als de eerste irritaties tussen de heren, hetgeen in het tijdelijk verlaten van de band door zowel Harrison en Starr zou leiden. De opnamen voor het opvolgende album Let it be (in januari 1969) verliepen zo mogelijk nog desastreuzer, zoals goed te zien is in de beelden van de documentaire die gelijkertijd gefilmd werd. Lennon had sinds een paar maanden een relatie met Yoko Ono en het leek Lennon een goed idee om Ono zo veel mogelijk bij het creatief proces te betrekken, iets waar de andere Beatles minder warm voor liepen.

Vandaar dat in het voorjaar van 1969 afspraken gemaakt werden om nog een keer te vlammen en ruzies bij te leggen voor een laatste, ouderwets goed Beatles album. En aldus geschiedde. De liedjes zijn aanstekelijk en uit alles blijkt dat de heren een enorm vakmanschap hadden opgebouwd in de voorafgaande 10 jaar van hun bestaan. Dit maal was voor alle opnamen een achtsporen recorder beschikbaar en was er een nieuwe mengtafel in de Abbey Road studio aangeschaft, die de sound van het album een stuk transparanter en moderner deed klinken dan de voorgaande albums. Ook werd in een aantal songs gebruik gemaakt van een nieuw instrument: een modulaire Moog synthesizer.

Toch kunnen al deze positieve zaken niet verbloemen dat de drang naar vernieuwing en experimenten grotendeels verdwenen was. Je zou zelfs kunnen stellen dat Abbey Road de blauwdruk zou vormen voor hoe de muziek van de ex-Beatles later zou gaan klinken tijdens hun solo-jaren.

Het naadloos in elkaar overlopen van songs op de B-zijde van Abbey Road was zonder meer een gouden greep en zou je nog vernieuwend kunnen noemen. De eerlijkheid gebiedt echter te zeggen dat het niet zo zeer een beslissing van de Beatles zelf was, maar het nauwgezette werk van de producer George Martin. Op die manier kon het gebeuren dat 2 restant songs van de White Album sessies (Polythene Pam en Mean Mr. Mustard) opeens hun weg vonden in deze medley. 

Verder is de opkomst van George Harrison als componist van de twee belangrijkste songs van het album ‘Something’ en ‘Here Comes The Sun’ zeer opvallend. Harrison zou in de eerste jaren na het uiteenvallen van de Beatles, zelfs de meest populaire ex-Beatle worden. Lennon schittert op kant A nog met ‘Come Together’ en ‘I Want You’ maar op kant B lijkt hij vrijwel volledig afwezig, behoudens zijn bijdragen in de achtergrond zang. Zoals eerder vermeld moest een tweetal oudere songs de inbreng van Lennon op kant B opvijzelen. De inbreng van McCartney is constant en van hoog niveau. Van de vocale capriolen op ‘Oh! Darling’ tot het enigszins bombastische einde van ‘The End’. McCartney weet het zorgvuldig opgebouwde effect gelukkig om zeep weet te helpen met een kort wegwerp melodietje ‘Her Majesty’ dat in de uitloopgroeven van de LP is geperst. Starr is met bellen blazen en andere geluidseffecten in de weer op ‘Octupus’s Garden’, een soort vervolg op Yellow Submarine en misschien wel het minst aanbevelenswaardige liedje van het album.

Abbey Road was een enorm artistiek en commercieel succes: het is tot op heden het best verkochte Beatles album. De iconische hoes zorgde ervoor dat Abbey Road een toeristische trekpleister werd waar de fans het oversteken van de straat door de groepsleden nog eens dunnetjes overdeden. Vijftig jaar na dato heeft de muziek nog niet aan kracht ingeboet en is het album bij vele generaties populair gebleven.

Na het uitkomen van het album belandde de Beatles in een soort vacuüm. Voor de buitenwereld was het op dat moment nog niet duidelijk dat Abbey Road het laatste album was en dat ieder zijn eigen weg was gegaan. De groepsleden zelf en hun management leken het moeilijk te vinden om die boodschap naar buiten te brengen. Het zou uiteindelijk McCartney zijn die met de lancering van zijn eerste solo-album in april 1970 het einde van de Beatles aankondigde, tot grote ontzetting van de fans.

Binnenkort is Abbey Road dus in een ‘2019’ opgefrist jasje te beluisteren, zoals verleden jaar al met het White Album gebeurde.